Categorieën
Autibiografie

Wat er daadwerkelijk wordt gezegd als iemand antwoord met ‘nee’

“Don’t you not want some points, or not?”

Een quizvraag van de BBC panelshow ‘QI’ heeft mij eindelijk op een idee gebracht wat betreft het onderwerp van dit stuk. 

‘Wil je niet geen punten, of niet?’

De vraag werd gesteld, en Alan, aan wie de vraag gesteld werd, was de volgende vijf minuten vlijtig aan het uitwerken hoeveel negatieven er in de vraag zaten en wat daarmee het juiste antwoord zou zijn. Het hele publiek ligt in een deuk om de zichtbare verwarring.

En al is dit voorbeeld dan ook wel op steenworp afstand van echt, dagelijks taalgebruik, negatieve vragen komen vrij vaak voor. En ze kunnen knap ingewikkeld zijn!

‘Komt er niets aan, aan jouw kant?’

Dat vroeg mijn moeder mij nog wel eens, voorovergebogen over het stuur bij het uitrijden van een straat die vanaf beide kanten verdekt opgesteld ligt. U kent het wel, van die kleine straatjes die achter een muur-dichte heg op de loer liggen om je te verrassen met een onoplettende fietser die bijna over je motorkap rijdt om de weg over te steken.

Maar wat is het juiste antwoord?

Probeer maar eens uit te vogelen wat er daadwerkelijk wordt gezegd als iemand antwoord met ‘nee’. 

Alleen het woord, zonder intonatie.

‘Nee’.

Komt u er uit? En hoe lang doet u daar over? 

Uiteindelijk is het stellen van een negatieve vraag een uitnodiging voor een hoop ellende in de communicatie. Degene die de vraag gesteld wordt moet eerst uitvogelen wat het juiste antwoord is, en degene die de vraag gesteld heeft moet vervolgens ontcijferen wat het antwoord nu precies betekent! 

En dan heb je ook nog vragen van de ‘of-soort’: Wil je appelsap of sinaasappelsap. Nou heb ik daar geen moeite mee, ik antwoord dan gewoon met appelsap want ik heb bijna nooit echt zin in sinaasappelsap. 

Maar stel nou dat je alleen met ‘ja’ zou antwoorden? 

‘Ja, ik wil appelsap of sinaasappelsap’

Ik denk dat er genoeg mensen zijn die dat onzinnig vinden, maar als je de taal woord voor woord volgt is dit wel een mogelijkheid die in mij opkomt. En het is zelfs ook nog onder bepaalde situaties toepasbaar. Stel je voor dat er iemand langskomt met appelsap en sinaasappelsap, maar die ook nog, in een ver afgelegen koelkast, een pak melk en een kan limonade heeft staan. En dan kan best de vraag volgen ‘Wil je appelsap of sinaasappelsap’, met het geïmpliceerde deel ‘of moet ik dat hele eind teruglopen naar die verrekte koelkast voor een pak melk’ er achteraan.

Want als je -dan- ja antwoordt (Ja, ik wil sinaasappelsap of appelsap) zal de catering een zucht van verlichting slaken. 

En als je dat inzicht dan weer toepast op de quizvraag (‘Wil je niet geen punten, of niet?’) dan ben je eigenlijk met dat laatste stukje al klaar. ‘Of niet’. Dus als je op die vraag ‘ja’ antwoordt, dan zeg je sowieso dat je óf wel punten wilt, óf niet punten wilt. En dat zijn de enige mogelijkheden die er bestaan in onze psyche: Je wilt ze wel, of je wilt ze niet!

Ja, je kunt ook onverschillig zijn, maar die optie schaar ik dan onder het kopje ‘niet (per se) willen’.

Veel mensen denken dat het ‘letterlijk nemen’ van Autisme slaat op beeldspraak, spreekwoorden en gezegden, en het is waar dat die soms moeilijk kunnen zijn. Ik vind zelf symboliek best interessant dus ik kan van veel spreekwoorden en gezegden me wel een voorstelling maken van wat ermee wordt bedoeld. 

Maar dit hele geleuter over negatieve vragen en ‘of-vragen’? Dat speelt bij mij veel meer dan het idee dat als iemand geschokt ergens over is dat zijn kapsel letterlijk de Mont Blanc gaat beklimmen. 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *